De Jeugd van Tegenwoordig: Wartaal of Geniaal?

Zo’n anderhalf jaar geleden zag ik bij DWDD een Groningse studente die onderzoek had gedaan naar de teksten van De Jeugd van Tegenwoordig. Omdat ik tijdens m’n studie ook graag bezig was met tekstanalyse leek het me leuk om de scriptie te lezen, maar De Jeugd boeide me niet genoeg. Toen ik vorige week het nummer Sterrenstof op had staan werd ik gegrepen door de passage “Loessoe in de sky met diamonds om m’n nek bitch”. Dat duidt toch op het legendarische Bealtesnummer? Dat was het moment dat ik het niet kon laten om de scriptie er eens bij te pakken. Ik zal jou als trouwe lezer van mijn de samenvatting niet onthouden. De scriptie is geschreven door de communicatiewetenschapper Annebel Blaauw.


Geniaal

De vraag die centraal stond in het onderzoek was: “Kan de werking van de songteksten van De Jeugd van Tegenwoordig, geconcretiseerd worden aan de hand van taalanalyses?”. Hoewel veel critici twijfelen aan de teksten van De Jeugd (“het is wartaal”), wordt de vraag in de conclusie volmondig met ja beantwoord (“het is geniaal!”). Het interpretatieverschil tussen de tekstanalist en de critici zit hem in twee zaken. Op de eerste plaats zijn de teksten van De Jeugd alleen voor mensen begrijpelijk die dezelfde voorkennis (common ground) hebben als de zangers. Wanneer de common ground niet gedeeld wordt, streeft de uiting zijn doel voorbij en wordt deze niet begrepen. Bijvoorbeeld: het woord nakkie (vaak gebruikt door De Jeugd) is bij een groot publiek niet bekend, waardoor het zijn betekenis mist. Op de tweede plaats moet de tekst soms worden samengevoegd om tot een nieuwe gedachte te komen (blends). Dit is iets ingewikkelder en speelt op woord-, zin- en contextniveau. Ik leg het hier wat verder uit.

Blends uitpakken, woordniveau
In het nummer Flap Flap gebruiken de artiesten het niet-bestaande woord [aanheidstrophy] in hun tekst. [Aan] betekent in straattaal dat iets ‘tof’ is. [Heid] is een algemeen bekende uitgang in de Nederlandse taal, in dit geval dus om ‘tofheid’ te duiden. [Trophy] is een Engelstalig woord dat trofee betekent. Kortom, een [aanheidstrophy] dient te worden gelezen als ‘tofheidstrofee’.

Het woord [niggertje], waarin het Engelse woord ‘nigger’ wordt geblend met het Nederlandse woord ‘negertje’, is een eenvoudiger voorbeeld van een blend op woordniveau. Kwade tongen zullen zeggen dat niggertje een niet-bestaand woord is.

Blends uitpakken, zinsniveau
In de eerste hit van De Jeugd, Watskeburt, staat de volgende zin: “Twee gezichten, één formule als Lauda en Niki”. Niki Lauden was een Formule 1-coureur, wiens gezicht na een ongeluk moest worden vervangen. [Twee gezichten] verwijst dus naar het oude en nieuwe gezicht. [één formule] slaat natuurlijk terug op Formule 1. “Twee gezichten, één formule” betekent hier zoiets als “Twee handen op één buik”. Hoe dan ook, een prachtige zinsnede als je weet wie Niki Lauda is. Eenzelfde redenatie is te vinden als je de zin “Kedeng kedeng dat kreng alsof ik Guus Meeuwis ben” pakt. Deze seksistische zin uit De Stofzuiger slaat natuurlijk op het bekende Guus Meeuwisnummer ‘Per Spoor’.

Blends uitpakken, contextniveau
Ook op contextniveau vinden enkele interessante tekstuele handelingen plaats. Bijvoorbeeld in het nummer Sterrenstof (luister boven) worden verschillende ruimtelijke woorden (afstand, plat, lucht) gekoppeld aan een vrouw. Zie onderstaande afbeelding, exact gekopieerd uit de scriptie:

Al met al, leuk leeswerk en extra leuk om te lezen dat de teksten van De Jeugd te onderbouwen zijn door wetenschappelijke theorieën. Liefhebbers kunnen hierrrr de hele scriptie teruglezen.

Lees ook: Vjeze Fur doet een Vjeze Furtje & Faberyayo is de Drs. P van Generatie Y.

Advertenties

6 gedachten over “De Jeugd van Tegenwoordig: Wartaal of Geniaal?

  1. Voor soortgelijk onderzoek verwijs ik naar de scriptie die ik schreef aan de VU Amsterdam “Hip Hop Holland”.
    Dit corpusonderzoek is een vergelijking tussen de teksten van De Jeugd Van Tegenwoordig met die van andere rappers (rapteksten van Boef & de Gelogeerde Aap, Brainpower, Extince, Jiggy Djé, Opgezwolle, Typhoon & Winne). Doel hiervan was niet zozeer de teksten te duiden maar juist de taalkundige oorsprong en kwaliteit ervan bloot te leggen.
    Zie: http://www.annesollie.nl/otw-portfolio/hip-hop-holland/

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s